| YouTube Channel

उदरं (udaraM)

 
Apte 1890
English
उदरं [उद्-ऋ-अप्] 1 The belly
दुष्पूरोदरपूरणाय Bh. 2. 119
cf. कृशोदरी, उदरभरणं, उदरंभरि &c.
2 The interior or inside of anything, cavity
तडाग° Pt. 2. 150
R. 5. 70
U. 2. 16, 4. 29
त्वां कारयामि कमलोदरबंधनस्थं Ś. 6. 19
Śānti. 1. 5
Ś. 1. 19
Amaru. 88
जलदोदरेभ्यः Mk. 5
Rs. 3. 12
घनानां वारिगर्भोदराणां Ś. 7. 4.
3 Enlargement of the abdomen from dropsy or flatulence
तस्य होदरं जज्ञे Ait. Br.
4 Any morbid abdominal affection, such as liver, spleen &c. (said to be of {8} kinds वात°, पित्त°, कफ°, त्रिलिंग° or दूषी°, प्लीहा°, बद्धगुद°, आगंतुक° and जल°).
5 Slaughter. [cf. L. uterus
Zend. udara].
Comp.
आध्मानः flatulence of the belly.
आमयः disease of the belly, dysentery, diarrhœa.
आमयिन् a. suffering from dysentery.
आवर्तः the navel.
आवेष्टः the tape-worm.
ग्रंथिः
गुल्मः disease of the spleen.
त्राणं {1} a cuirass, armour covering the front of the body. {2} a bellyband.
पिशाच a. [उदरे तत्पूर्तौ पिशाच इव] gluttonous, voracious (having a devilish appetite). (
चः) a glutton.
पूरं ind. till the belly is full
उदरपूरं भुंक्ते Sk. eats his fill.
पोषणं,
भरणं feeding the belly, support of life.
शय a. sleeping on the face or the belly. (
यः) fœtus.
सर्वस्वः a glutton, an epicure (one to whom the belly is all-in-all).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उदरं,
क्ली,
 (उत् ऋणातीति । “उदिदृणातेरजलौपूर्व्वपदान्त्यलोपश्च” । उत् + दॄ + अच् । अन्त्य-लोपश्च ।) नाभिस्तनयोर्मध्यभागः । पेट इतिभाषा । तत्पर्य्यायः । पिचिण्डः २ कुक्षी ३ जठरः ४तुन्दम् ५ । इत्यमरः ॥
युद्धम् । इति मेदिनी ॥
(“उपस्थमुदरं जिह्वा हस्तौ पादौ च पञ्चमम्” ।इति मनुः । ८ । १२५ ॥
)