| YouTube Channel

निर्वासन (nirvAsana)

 
शब्दसागरः
English
निर्व्वासन
n.
 (-नं)
1. Killing, slaughter.
2. Hurting, injuring.
3. Ba-
nishment, expulsion.
E.
 निर् out, forth, वस् to abide, causal form,
and णिच्-भावे-ल्युट्
aff.
Capeller Eng
English
निर्वासन
n.
 expulsion, banishment.
Yates
English
नि-र्व्वासन (नं) 1.
n.
 Killing
hurt-
ing
banishment.
Wilson
English
निर्व्वासन
n.
 (-नं)
1 Killing, slaughter.
2 Hurting, injuring.
3 Banishment, expulsion.
E.
 निर् out, forth, वस to abide, causal form, and ल्युट्
aff.
Monier Williams Cologne
English
1. निर्—वासन
mfn.
 without fancy or imagination,
Sāh.
2. निर्-°वासन
n.
 (fr.
Caus.
 ) expelling from home, banishment,
MBh.
R.
&c.
leading out to some other place,
Kām.
killing, slaughter,
Rājat.
 (cf. उद्-वास्°).
Monier Williams 1872
English
1. निर्-वासन, अम्, n. (for 2. निर्-वासन see
p. 501, col. 1), expelling or driving from home,
banishing, banishment, expulsion
hurting, injuring,
killing, slaughter, annihilation
[cf. उद्-वासन,
-प्र-वासन।]
निर्वासन 2. निर्-वासन, अस्, आ, अम् (fr. निस्
+ वासना
for 1. निर्-वासन see under निर्-वस्,
p. 500, col. 2), without fancy or imagination.
Benfey
English
निर्वासन निर्वासन, i. e. निस्-वस्,
Caus., + अन,
n.
1. Expulsion, MBh.
5, 3168.
2. Killing, Rājat. 6, 215.
Apte Hindi
Hindi
निर्वासनम्
नपुं*
 - निर्+वस्+णिच्+ल्युट्
"निकालना, निर्वासन करना, देश निकाला देना"
निर्वासनम्
नपुं*
 - निर्+वस्+णिच्+ल्युट्
"वध, हत्या"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
निर्वासन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಹಿಷ್ಕಾರ /ದೇಶದಿಂದ ಹೊರದೂಡುವುದು /ಒಂದು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಹೊರಡಿಸಿಬಿಡುವುದು
निष्पत्तिः - > निर् + वस (निवासे) + णिच् - भावे "ल्युट्" (३-३-११५)
प्रयोगाः - > "निर्वासनं च नगरात् प्रव्रज्या च परन्तप । नानाविधानां दुःखानामावासोऽस्मि जनार्दन ॥"
उल्लेखाः - > भा० उद्योग० ९०-५८
निर्वासन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸ ಮಾಡುವುದು
निर्वासन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಟ್ಟುವುದು /ಓಡಿಸುವುದು
निर्वासन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಿಂಸಿಸುವುದು /ಪೀಡಿಸುವುದು
विस्तारः - > "निर्वासनं हिंसने स्यात् नगरादेर्बहिष्कृतौ" - मेदि०
L R Vaidya
English
nirvAsana {% n. %} 1. Expulsion, banishment
2. killing, slaughter.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
व्यापादनं विशरणं प्रमयः प्रमापणं निर्ग्रन्थनं प्रमथनं कदनं निबर्हणम् ।
निस्तर्हणं विशसनं क्षणनं परासनं प्रोज्जासनं प्रशमनं प्रनिघातनं वधः ॥ ३७० ॥
प्रवासनोद्वासनघातनिर्वासनानि संज्ञप्तिनिशुम्भहिंसाः ।
निर्वापणालम्भनिसूदनानि निर्यातनोन्मन्थसमापनानि ॥ ३७१ ॥
अपासनं वर्जनमारपिञ्जा निष्कारणाक्राथविशारणानि ।
-wordlist-
व्यापादन (क्ली), विशरण (क्ली), प्रमय (पुं), प्रमापण (क्ली), निर्ग्रन्थन (क्ली), प्रमथन (क्ली), कदन (क्ली), निबर्हण (क्ली), निसूदन (क्ली), निस्तर्हण (क्ली), विशसन (क्ली), क्षणन (क्ली), परासन (क्ली), प्रोज्जासन (क्ली), प्रशमन (क्ली), प्रतिघातन (क्ली), वध (पुं), प्रवासन (क्ली), उद्वासन (क्ली), घात (पुं), निर्वासन (क्ली), संज्ञप्ति (स्त्री), निशुम्भ (पुं), हिंसा (स्त्री), निर्वापण (क्ली), आलम्भ (पुं), निसूदन (क्ली), निर्यातन (क्ली), उन्मन्थ (पुं), समापन (क्ली), अपासन (क्ली), वर्जन (क्ली), मार (पुं), पिञ्जा (स्त्री), निष्कारण (क्ली), क्राथ (पुं), विशारण (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
मारण
मारण, निशरण, निवर्हण, सूदन, निरसन, निशुम्भन, घातन, प्रशमन, प्रमापण, वर्जन, विशसन, प्रवासन, निर्वापण, निर्वासन, कदन, व्यापादन, निर्ग्रन्थन, आलम्भ, प्रमया, हिंसा, संज्ञपन
मारणं निशरणं निवर्हणं,
सूदनं निरसनं निशुम्भनम् ।
घातनं प्रशमनं प्रमापणं,
वर्जनं विशसनं प्रवासनम् ॥ ४७७ ॥
निर्वापणनिर्वासनकदनव्यापादनानि तुल्यानि ।
निर्ग्रन्थनमालम्भः प्रमया हिंसा च संज्ञपनम् ॥ ४७८ ॥
verse 2.1.1.477
page 0055
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
निर्व्वासनं,
क्ली,
 (निर् + वस + णिच् + ल्युट् ।) वधः ।इत्यमरः । २ । ८ । ११३ ॥
नगरादेर्ब्बहिष्कर-णम् । इति मेदिनी । ने, १८९ ॥
(यथा, महा-भारते । ५ । ९० । ५८ ।“निर्व्वासनञ्च नगरात् प्रव्रज्या च परन्तप ! ।नानाविधानां दुःखानामभिज्ञास्मि जनार्द्दन ! ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
निर्वासन
पु०
 निर् + वस--णिच् भावे ल्युट् । पुरादितोबहिष्करणे १ निःसारणे २ मारणे हिंसने ३ विसर्ज्जनेच मेदि० “ततो दुर्य्योधनः क्रूरः कर्णश्च सहसौबलः ।तेषां निर्ग्रहनिर्वासान् विविधांस्ते समारभन्” भा० आ०६१ अ० “निर्वासनञ्च नगरात् प्रव्रज्या च परन्तप!” भा०उ० ८९ अ० ।
Capeller
German
निर्वासन
n.
 das Hinaustreiben, Verbannen.