परिग्रह (parigraha)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 परिग्रह m.
  (-हः)
	 1. Acceptance,  taking.
	 2. Assent,  consent.
	 3. De-
pendents,  a family,  a train or retinue.
	 4. A wife.
	 5. Root,  origin. 
6. An oath.
	 7. The reserve of an army,  a corps posted with the
general,  four hundred yards in the rear of the line: see प्रतिग्रह.
8. Maintaining,  observing.
	 9. Continued possession,  continuance.
10. Subjugation,  making subservient or subject.
	 11. Connexion, 
concern,  business or interference with.
	 12. Comprehension. 
	 13.
The sun near the moon's node.
	 14. Surrounding.
	 15. Putting on
(as a dress).
	 16. Marriage.
	 17. An epithet of Vishṇu.
 E.
  परि
intensitive prefix,  or round about,  &c. and ग्रह taking,  अप् aff.
  

Capeller Eng

English

 परिग्रह॑ m.
  surrounding,  enclosing (lit.   & fig.
  )
putting on,  assuming
 taking or holding together,  seizing,  grasping
taking,  receiving,  getting,  obtaining
 acquisition,  possession (adj.  —°
possessed of)
 undertaking,  incurring,  occupation or business with (loc. 
or —°)
 taking to,  i.e.
  favouring,  revering
 honour,  grace
 taking to
wife,  marrying
 wife (also coll.),  household,  family,  attendants etc.

Yates

English

 परि-ग्रह (हः) 1.
m.
  Acceptance
 as-
sent
 the reserve of an army
 a
wife
 a family
 root
 oath
 sun
near the moon's node.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

परिग्रह 	-	 parigraha 	-	 m.
  	-	  relation to
परिग्रह 	-	 parigraha 	-	 m.
  	-	  control
परिग्रह 	-	 parigraha 	-	 m.
  	-	  oath
परिग्रह 	-	 parigraha 	-	 m.
  	-	  assuming
परिग्रह 	-	 parigraha 	-	 m.
  	-	  conception
परिग्रह 	-	 parigraha 	-	 m.
  	-	  help
परिग्रह 	-	 parigraha 	-	 m.
  	-	  seraglio of a prince
परिग्रह 	-	 parigraha 	-	 m.
  	-	  enclosing
परिग्रह 	-	 parigraha 	-	 m.
  	-	  punishment
परिग्रह 	-	 parigraha 	-	 m.
  	-	  claim on
परिग्रह 	-	 parigraha 	-	 m.
  	-	  imprecation
परिग्रह 	-	 parigraha 	-	 m.
  	-	  accepting
परिग्रह 	-	 parigraha 	-	 m.
  	-	  totality
परिग्रह 	-	 parigraha 	-	 m.
  	-	  form which precedes iti
परिग्रह 	-	 parigraha 	-	 m.
  	-	  retinue
परिग्रह 	-	 parigraha 	-	 m.
  	-	  curse
परिग्रह 	-	 parigraha 	-	 m.
  	-	  occupation with
परिग्रह 	-	 parigraha 	-	 m.
  	-	  attaining
परिग्रह 	-	 parigraha 	-	 m.
  	-	  understanding
परिग्रह 	-	 parigraha 	-	 m.
  	-	  homage

 
   परिग्रह  parigraha m.
   espousal

 
   परिग्रह  parigraha m.
   fencing round  
   आविद्ध  Aviddha n.
   particular manner of fencing    
   परिग्राह  parigrAha m.
   surrounding or fencing round of the vedi or sacrificial altar with three lines or furrows     
            

Wilson

English

 परिग्रह
m.
  (-हः)
1 Acceptance,  taking.
2 Assent,  consent.
3 Dependants,  a family,  a train or retinue.
4 A wife.
5 Root,  origin. 
6 An oath.
7 The reserve of an army,  a corps posted with the general,  four hundred yards
in the rear of the line: see प्रतिग्रह.
8 Maintaining,  observing.
9 Continued possession,  continuance.
10 Subjugation,  making subservient or subject.
11 Connexion,  concern,  business or interference with.
12 Comprehension. 
13 The sun near the moon's node.
E.
  परि intensitive prefix,  or round about,  &c. and ग्रह taking.

Apte

English

परिग्रहः [parigrahḥ],  1 Seizing,  holding,  taking,  grasping
 आसन- रज्जुपरिग्रहे R.*
  9.46
 शङ्कापरिग्रहः Mu.*
  1 'taking or entertaining a doubt'.

Surrounding,  enclosing,  encircling,  fencing round.

Putting on,  wrapping round (as a dress)
 मौलिपरिग्रहः R.*
  18.38.

Assuming,  taking
 मानपरिग्रहः Amaru.*
  97
 विवाहलक्ष्मी˚ U.*
  4.

Receiving,  taking,  accepting,  acceptauce
 भौमो मुनेः स्थानपरिग्रहो$यम् R.*
  13.36
 अर्ध्यपरिग्रहान्ते 7
12.16
 Ku.*
  6.53
 विद्यापरिग्रहाय Māl.
 1
 so आसनपरिग्रहं करोतु देवः U.*
  3 'your majesty will be pleased to take a seat or sit down'.

Possessions,  property,  belongings
 त्यक्तसर्वपरिग्रह Bg.*
  4.21
 R.*
  15.55
 V.*
  4.26.

Taking in marriage,  marriage
 नवे दारपरिग्रहे U.*
  1.19
 Māl.
 5.27
 असंशयं क्षत्रपरिग्रह- क्षमा Ś.*
  1.22
 न हि गणयति क्षुद्रो जन्तुः परिग्रहफल्गुताम् Bh.*
  1.9.

A wife,  queen
 प्रयतपरिग्रहद्वितीयः R.*
  1.95, 92
9.14
 11.33
16.8
 Ś.*
  5.28, 31
 परिग्रहबहुत्वे$पि Ś.*
  3.19
 प्राप श्रियं मुनिवरस्य परिग्रहो$सौ Rām.  Ch.

Taking under one's protection,  favouring
 धन्याः स्मो वः परिग्रहात् U.*
  7. 11
 M.*
  1.13
 कुर्वन्ति पाण्डवपरिग्रहमेव पौराः Pañch.1.2.

Attendants,  followers,  train,  retinue,  suite
 परिग्रहेण सर्वेण कोषेण च महीयसा Śiva. B.8.4.

A household,  family,  members of a family.

The seraglio or household of a king,  harem. 

Anything received,  a present
 राजपरिग्रहो$यम् Ś.*
  1.

Assent,  consent.

Taking possession of,  acquiring.

A claim. 

Entertaining,  honouring,  receiving (a guest &c.
 ). Mb.
 *  1.195.1.

An entertainer.

Assistance.

A husband.

Respect,  reverence.

Grace,  favour.

Comprehension,  understanding.

Undertaking,  performing.

Subjugation
 धर्षितो मत्परिग्रहः Mb.
 *  12.32.55.

Dominion. 

Punishment.

Connection,  relation. 

Summing up,  totality.

A house,  residence.

Removing,  taking away.

A curse
 निर्मुक्तनिष्ठुरपरिग्रहपाशबन्धः Rām.  Ch. (cf.   पत्नीपरिजनादानमूलशापाः परिग्रहाः Ak.).

(In Ved.
  gram.
  ) The double mention of a word both before and after इति.

The form which precedes इति.

Root,  origin. 

The eclipse of the sun or moon. 

An oath.

The rear of an army.

N.
  of Viṣṇu.

The body
 आश्रयन्त्याः स्वभावेन मम पूर्वपरिग्रहम् Mb.
 *  12. 32.57. (com.  स्वभावेन चित्तेन मम परिग्रहं शरीरं आश्रयन्त्याः).

Administration
 राज्यपरिग्रहः Mb.
 *  12.32.51.Comp.   -अर्थीय a.
  generalizing
 having the sense of comprehension
 Nir.*
  1.7. -द्वितीय a.
  accompanied by one's wife or family. -बहुत्वम् multitude of wives.

Apte 1890

English

 परिग्रहः 1 Seizing,  holding,  taking,  grasping
 आसनरज्जुपरिग्रहे R. 9. 46
 शंकापरिग्रहः Mu. 1. ‘taking or entertaining a doubt’. 
2 Surrounding,  enclosing,  encircling,  fencing round. 
3 Putting on,  wrapping round (as a dress)
 मौलिपरिग्रहः R. 18. 38. 
4 Assuming,  taking
 मानपरिग्रहः Amaru. 92
 विवाहलक्ष्मी° U. 4. 
5 Receiving,  taking
 accepting,  acceptance
 भौमो मुनेः स्थानपरिग्रहोऽयं R. 13. 36
 अर्ध्यपरिग्रहांते 70
 12. 16
 Ku. 6. 53
 विद्यापरिग्रहाय Māl. 1
 so आसनपरिग्रहं करोतु देवः U. 3 ‘your majesty will be pleased to take a seat or sit down’. 
6 Possessions,  property,  belongings
 त्यक्तसर्वपरिग्रहः Bg. 4. 21
 R. 15. 55
 V. 4. 26. 
7 Taking in marriage,  marriage
 नवे दारपरिग्रहे U. 1. 19
 Māl. 5. 27
 Ś. 1. 22. 
8 A wife,  queen
 प्रयतपरिग्रहद्वितीयः R. 1. 95,  92
 9. 14
 11. 33
 16. 8
 Ś. 5. 28,  31
 परिग्रहबहुत्वेऽपि Ś. 3. 20. 
9 Taking under one's protection,  favouring
 U. 7. 11
 M. 1. 13. 
10 Attendants,  followers,  train,  retinue,  suite. 
11 A household,  family,  members of a family. 
12 The seraglio or household of a king,  harem. 
13 Anything received,  a present
 राजपरिग्रहोयं Ś. 1. 
14 Assent,  consent. 
15 Taking possession of,  acquiring. 
16 A claim. 
17 Entertaining,  honouring,  receiving (a guest &c.). 
18 An entertainer. 
19 Assistance. 
20 A husband. 
21 Respect,  reverence. 
22 Grace,  favour. 
23 Comprehension,  understanding. 
24 Undertaking,  performing. 
25 Subjugation. 
26 Dominion. 
27 Punishment. 
28 Connection,  relation. 
29 Summing up,  totality. 
30 A house,  residence. 
31 Removing,  taking away. 
32 A curse. 
33 (In Ved. Gram.) The double mention of a word both before and after इति. 
34 The form which precedes इति. 
35 Root,  origin. 
36 The eclipse of the sun or moon. 
37 An oath. 
38 The rear of an army. 
39 N. of Viṣṇu. 

Monier Williams Cologne

English

 परि-ग्रह॑ m.
  (ifc.  f(आ). ) laying hold of on all sides,  surrounding,  enclosing,  fencing round (esp.   the Vedi or sacrificial altar by means of three lines or furrows),  ŚBr.
  
 KātyŚr.
   &c.
  

 wrapping round,  putting on (a dress &c.
  ),  assuming (a form &c.
  ),  Kāv.
 

 comprehending,  summing up,  sum,  totality,  ŚāṅkhBr.
  
 Mn.

 taking,  accepting,  receiving or anything received,  a gift or present,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 getting,  attaining,  acquisition,  possession,  property (ifc.  ‘being possessed of or furnished with’),  ib.

 household,  family,  attendants,  retinue,  the seraglio of a prince,  ib.

 a house,  abode,  Hariv.
 

 root,  origin,  foundation,  MBh.
  

 admittance (into one's house),  hospitable reception,  Mn.
  
 MBh.
  
 R.
 
 Kāraṇḍ.

 taking (a wife),  marrying,  marriage,  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 a wife (also collect.),  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 choice,  selection,  ib.

 understanding,  conception,  Pāṇ.
 ,  Sch.

 undertaking,  beginning,  commission or performance of,  occupation with,  Mn.
  
 R.
 
 Hariv.

 homage,  reverence,  grace,  favour,  help,  assistance,  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 dominion,  control (ifc.  ‘dependent on,  subject to’),  R.
 
 Var.
 
 MārkP.

 force,  constraint,  punishment (opp.  to अनु-ग्रह),  R.
 

 claim on,  relation to,  concern with (loc.  ),  Mn.
  
 MBh.
   &c.
  

 (in Ved.
   gram.
  ) the double mention of a word both before and after इति

 the form which precedes इति,  RPrāt.
  

 a curse,  imprecation,  oath,  L.
 

 an eclipse of the sun,  L.
 

 the rear or reserve of an army,  L.
  (v.l. प्रति-ग्र्°)

Monier Williams 1872

English

 परि-ग्रह,  अस्,  m. laying hold of,  seizing, 
grasping
 surrounding,  encircling
 embracing,  span-
ning
 enclosing,  fencing round (the Vedi or sacrificial
altar by means of three lines or furrows)
 wrapping
round,  putting on (a dress &c.)
 assuming (a form or
shape)
 comprehension
 taking together,  summing
up,  sum,  totality
 taking,  accepting,  receiving,  ac-
ceptance [cf. अ-परिग्रह]
 anything received,  a
present
 assenting to,  assent
 taking possession of, 
attaining,  obtaining
 possession,  property (e. g. अर्-
थ-प्°,  possession of wealth
 प्राण-प्°,  possession
of vital spirit or life
 परिग्रहम् परि-त्यज्य, 
having given up all one's property)
 choosing, 
selecting
 claiming,  claim
 admitting or receiving
any one (into one's house),  entertaining
 an enter-
tainer
 taking the hand,  assisting,  assistance
 taking a
wife (lit. taking her by the hand),  marrying,  marriage
a wife
 a husband
 honouring,  favouring
 reverence, 
homage
 grace,  favour,  patronage,  (त्वत्-परिग्रहात्, 
by thy favour)
 apprehending,  understanding,  com-
prehension,  conception
 undertaking,  performing
subjugation,  making subservient
 dominion
 chas-
tising,  punishing,  punishment
 connection,  concern, 
relation
 adherents,  dependants,  attendants,  train, 
retinue,  family,  suite,  the seraglio of a prince,  house-
hold
 a house,  an abode
 taking away,  removing
an eclipse of the sun
 root,  origin
 a curse,  im-
precation,  oath
 the rear or reserve of an army, 
(various reading for प्रति-ग्रह)
 (in Ved. gram.)
the double mention of a word both before and after
इति
 the form which precedes the word इति.
—परि-
ग्रह-त्व,  अम्,  n. state of a wife,  condition of
being a wife,  marriage.
—परिग्रह-द्वितीय,  अस्, 
आ,  अम्,  accompanied by one's wife or family.
—प-
रिग्रह-मय,  अस्,  ई,  अम्,  consisting of a family.
—परिग्रह-वत्,  आन्,  अती,  अत्,  possessed of wealth, 
having property.

Benfey

English

 परिग्रह परि-ग्रह् + अ,  m.
 
 1. Em-
bracing,  Pañc. iv. d. 7.
 2. Putting on, 
Ragh. 18,  37.
 3. Number,  Man.  10, 
124.
 4. Seizing,  Ragh. 9,  46
 taking, 
Utt. Rāmac. 67,  1.
 5. Selecting,  Mālav.
14,  23.
 6. Accepting,  Bhāg. P. 3,  28, 
4.
 7. Possession,  Rām.  5,  43,  6.
 8. Property,  MBh. 3,  13995.
 9. Ad-
mission,  Man.  11,  196.
 10. Marrying, 
marriage,  Man.  9,  326.
 11. A wife,  9, 
42.
 12. A husband,  Rām.  1,  46,  26
Gorr.
 13. Undertaking,  committing, 
Man.  12,  32.
 14. Honouring,  Rām
2,  70,  20 Gorr.
 15. Grace,  favour,  4, 
23,  5.
 16. Dominion,  Mārk. P. 53,  8.
 17. Claim,  Hariv. 7264.
 18. Depen-
dents,  Yājñ. 3,  57
 retinue
 family, 
Pañc. i. d. 175.
 19. An abode,  Hariv.
8909.
 20. Root,  origin,  MBh. 3,  1292.
 --
 Comp.
  दुष्परिग्रह,  i. e. दुस्-परि
-ग्रह् + अ,  adj.
  difficult to be maintained, 
Pañc. i. d. 77. निष्प्°,  i. e.
निस्-,  adj.
 
having no property,  MBh. 1,  4600.

Hindi

जमाखोरी

Apte Hindi

Hindi

परिग्रहः
पुं*
  - परि + ग्रह् + घञ्
"पकड़ना,  थामना,  लेना,  ग्रहण करना"

परिग्रहः
पुं*
  - परि + ग्रह् + घञ्
"घेरना,   बन्द करना,  चारों ओर से घेरा डालना,  बाड़ बनाना"

परिग्रहः
पुं*
  - परि + ग्रह् + घञ्
पहनना (वेशभूषा की भांति) लपेटना

परिग्रहः
पुं*
  - परि + ग्रह् + घञ्
"धारण करना,  लेना"

परिग्रहः
पुं*
  - परि + ग्रह् + घञ्
"प्राप्त करना,  लेना,  स्वीकार करना,  अंगीगार करना"

परिग्रहः
पुं*
  - परि + ग्रह् + घञ्
"वैभव,  संपत्ति,  सामान"

परिग्रहः
पुं*
  - परि + ग्रह् + घञ्
"आवाह,  विवाह"

परिग्रहः
पुं*
  - परि + ग्रह् + घञ्
"अपने रक्षण में लेना,  अनुग्रह करना"

परिग्रहः
पुं*
  - परि + ग्रह् + घञ्
"अनुचर,  अनुसेवी,  नौकर-चाकर,  परिजन,  सेवक समूह"

परिग्रहः
पुं*
  - परि + ग्रह् + घञ्
"गृहस्थ,  परिवार,  परिवार के सदस्य "

परिग्रहः
पुं*
  - परि + ग्रह् + घञ्
"राजा का अन्तःपुर,  रनिवास"

परिग्रहः
पुं*
  - परि + ग्रह् + घञ्
"जड,  मूल"

परिग्रहः
पुं*
  - परि + ग्रह् + घञ्
सूर्य या चन्द्रमा का ग्रहण

परिग्रहः
पुं*
  - परि + ग्रह् + घञ्
शपथ

परिग्रहः
पुं*
  - परि + ग्रह् + घञ्
सेना का पिछला भाग

परिग्रहः
पुं*
  - परि + ग्रह् + घञ्
विष्णु का नाम

परिग्रहः
पुं*
  - परि + ग्रह् + घञ्
"संक्षेप,  उपसंहार"

परिग्रहः
पुं*
  - परि+ग्रह+अच्
शरीर

परिग्रहः
पुं*
  - -
प्रशासन

परिग्रहः
पुं*
  - -
पत्नियों की बड़ी संख्या

Shabdartha Kaustubha

Kannada

परि + ग्रह =परिगृह्णाति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಸುತ್ತಲೂ ಹಿಡಿಸುಕೊ /ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಯಲ್ಲೂ ಹಿಡಿದುಕೊ
प्रयोगाः - > "बाहुना परिजग्राह दक्षिणेन शोरिधराम्"
उल्लेखाः - > भा० आदि०
परि + ग्रह =परिगृह्णाति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಸ್ವೀಕರಿಸು /ತೆಗೆದುಕೊ
प्रयोगाः - > "कस्य गुप्तः परिग्रहः"

परिग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸ್ವೀಕಾರ/ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು
निष्पत्तिः - > परि+ग्रह (उपादाने) "अप्" (३-३-५८)
प्रयोगाः - > "इक्ष्वाकुवंशगुरवे प्रयतः प्रणम्य स भ्रातरं भरतमर्घ्यपरिग्रहान्ते"
उल्लेखाः - > रघु० १३-७०

परिग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪತ್ನಿ/ಹೆಂಡತಿ/ಭಾರ್ಯೆ
प्रयोगाः - > "निर्दिष्टां कुलपतिना स पर्णशालामध्यास्य प्रयतपरिग्रहद्वितीयः"
उल्लेखाः - > रघु० १-९५
परिग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಿಜನ/ಸೇವಕ/ಆಳು
परिग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅನುಗ್ರಹ ತೋರಿ ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದು
प्रयोगाः - > "कुमुद्वतीवेन्दुपरिग्रहेण ज्योत्स्नोत्सवं दुर्लभमम्बुजिन्या"
उल्लेखाः - > नैष० ४-४५
परिग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗ್ರಹಣ/ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು/ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು
प्रयोगाः - > "अनयदासनरज्जुपरिग्रहे भुजलतां जलतामबलाजनः"
उल्लेखाः - > रघु० ९-४६
परिग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಾಪ/ಬೈಗಳು
परिग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಡೆಯುವುದು/ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು/ತನ್ನದಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು
प्रयोगाः - > "असंशयं क्षत्रपरिग्रहक्षमा यदार्यमस्यामभिलाषि मे मनः"
उल्लेखाः - > शाकु० १-१९
परिग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾಹು-ಕೇತುಗಳಿಂದ ಚಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯರ ಗ್ರಹಣ
परिग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೌಲ್ಯ/ಬೆಲೆ
परिग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂಸಾರ ಐಶ್ವರ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಸಕಲ ಭೋಗೋಪಕರಣ
प्रयोगाः - > "निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः"
उल्लेखाः - > गीता ४-२१
परिग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಂಗೀಕಾರ/ಒಪ್ಪಿಗೆ/ಸಮ್ಮತಿ
परिग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅನುಕೂಲವಾದ ಮನೋಭಾವ/ಪ್ರೀತಿ ವಿಶ್ವಾಸಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವಿಕೆ
प्रयोगाः - > "नमो वः परमास्त्रेभ्यो धन्याः स्मो वः परिग्रहात्"
उल्लेखाः - > उ० रा० ७-११
परिग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೊಂದುವುದು
प्रयोगाः - > "भावसाध्वसपरिग्रहादभूत् कामदोहदमनोहरं वपुः"
उल्लेखाः - > कुमा० ८-१
परिग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಧರಿಸುವುದು/ಧಾರಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು
प्रयोगाः - > "लोकेन भावी पितुरेव तुल्यः सम्भावितो मौलिपरिग्रहात्सः"
उल्लेखाः - > रघु० १८-३८
परिग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಾಧನ/ಉಪಕರಣ
प्रयोगाः - > "अजिनदण्डभृतं कुशमेखलां यतगिरं मृगशृङ्गपरिग्रहाम्"
उल्लेखाः - > रघु० ९-२१
परिग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಪಥ/ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ
परिग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೂಲ/ಬುಡ
परिग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೇನೆಯ ಹಿಂಭಾಗ
परिग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅನುಗ್ರಹ/ದಯೆ
परिग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು/(ಕಾರ್ಯವನ್ನು) ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು
परिग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾಹುಕೇತುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯರು
परिग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಷ್ಣು/ಪರಮಾತ್ಮ/ನಾರಾಯಣ
व्युत्पत्तिः - > परितो ग्रहः स्वसम्बन्धिपौरजानपदतत्सम्बन्धिनां दूर्वादीनामपि परमपदप्रापणात् ग्रहणम् अस्य
प्रयोगाः - > "ऋतुः सुदर्शनः कालः परमेष्ठी परिग्रहः"
उल्लेखाः - > वि० स०
विस्तारः - > "इहामुत्र समं सर्वग्रहणात् स्यात्परिग्रहः" इति निरुक्तिः ,  "पत्नी परिजनादानमूलशापाः परिग्रहाः" अम० ,  "पत्नीस्वीकारशपथमूल्येष्वपि परिग्रहः" वैज०
परिग्रह
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅನುಗ್ರಹ/ದಯೆ
प्रयोगाः - > "अतिमात्रभासुरत्वं पुष्यति भानोः परिग्रहादनलः"
उल्लेखाः - > माल० १-१३
परिग्रह
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ವಸ್ತು/ತಾನು ಪಡೆದ ಪದಾರ್ಥ/ತಾನು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ವಸ್ತು
प्रयोगाः - > "सुरपतिमपि श्वा पार्श्वस्थं विलोक्य न शङ्कते न हि गणयति क्षुद्रो जन्तुः परिग्रहफल्गुताम्"
उल्लेखाः - > भर्तृ० १-९
विस्तारः - > "परिग्रहोपरक्तौ तु ग्रस्तार्केन्द्वोः" वैज०

L R Vaidya

English

 parigraha {% m. %} 1. Taking,  seizing,  grasping,  R.ix.46
surrounding,  encircling
putting on (as a dress)
assuming,  Am.S.92
accepting,  receiving,  R.xviii.38,  xiii.70,  K.S.vi.53
possession,  property,  belongings,  त्यक्तसर्वपरिग्रहः Bg.iv.21
marriage
a wife,  प्रयतपरिग्रहद्वितीयः R.i.95,  92,  xi.31,  ix.14
retinue,  train,  suite
the seraglio of a prince,  Sak.iii.
an eclipse of the sun or the moon
an oath
root,  origin
the rear of an army
an epithet of Vishṇu.

Bopp

Latin

 परिग्रह m. (r. ग्रह् praef. परि s. अ)
1) amplexus. Lass.
85. 2. infr.
2) comitatus,  familia. BH. 6. 10. in comp. c.
अ.
3) uxor. UR. 70. 14.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

परिग्रह
पु
परिग्रह,  द्विजग्राह्य,  सैन्यपृष्ठ,  अनुबन्ध,  परिग्राह
परिग्रहो द्विजग्राह्ये सैन्यपृष्ठे परिग्रहः ।
परिग्रहोऽनुबन्धः स्यात् परिग्राहः परिग्रहः ॥ ७७ ॥
verse 1.1.1.77
page 0006

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 parigraha,  nt. (Skt. only masc.),  property: SP 〔85.4〕 (vs),  here predicate noun to subj. gṛham,  neut.
 perhaps by assimilation of gender
 (may be m. or nt., ) (saddharmapuṇḍarīkaṃ nāma) dharmaparyāyaṃ … sarvabuddhaparigrahaṃ … saṃprakāśayām āsa SP 〔181.6〕,  perhaps which is the property of all the Buddhas (one Chin. transl. protected,  guarded,  or preserved by the Buddhas)
 vaipulyasūtrāṇa parigrahe SP 〔98.3〕 (vs),  in the acquisition of the … (substantially so used in Skt.).

Indian Epigraphical Glossary

English

 parigraha (ML),  acceptance.

Abhyankara Grammar

English

परिग्रह  also परिग्रहण. (1) acceptance,  in- clusion
 cf. किं प्रयोजनम् | प्रत्ययार्थे परिग्रहार्थम् M.Bh. on P.III.26.1 
 (2) repetition of a Samhita word in the Pada recital,  technically named वेष्टक also
 repetition of a word with इति interposed
 e. g. सुप्राव्या इति सुप्रऽ अव्या: Rg Veda II.13.9,  अलला भवन्ती- रित्यललाSभवन्तीः Rg. IV.18.6
 cf. परिग्रहे- त्वनार्षान्तात् तेन वैकाक्षरीक्तात् | परेषां न्यास-माचारं व्यालिस्तौ चेत्स्वरौ परौ
 R. Pr. III. 14. cf. also,  R.Pr.XI.32, 36, 42.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

bka' drin
१) परिग्रह २) प्रसाद

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
सुवासिनी वधूटी स्याच्चिरिण्ट्यथ सधर्मिणी ।
पत्नी सहचरी पाणिगृहीती गृहिणी गृहाः ॥ ५१२ ॥
दारा क्षेत्रं वधूर्भार्या जनी जाया परिग्रहः ।
द्वितीयोढा कलत्रं च पुरंध्री तु कुटुम्बिनी ॥ ५१३ ॥
-wordlist-
 
सुवासिनी (स्त्री),  वधूटी (स्त्री),  चिरण्टी (स्त्री),  सधर्मिणी (स्त्री),  पत्नी (स्त्री),  सहचरी (स्त्री),  पाणिगृहीती (स्त्री),  गृहिणी (स्त्री),  गृहाः (पुंब),  गृह (क्ली),  दाराः (पुंब),  क्षेत्र (क्ली),  वधू (स्त्री),  भार्या (स्त्री),  जनी (स्त्री),  जाया (स्त्री),  परिग्रह (पुं),  द्वितीया (स्त्री),  ऊढा (स्त्री),  कलत्र (क्ली),  पुरन्ध्री (स्त्री),  कुटुम्बिनी (स्त्री)

--source--
 
परिस्यन्दः परिकरः परिवारः परिग्रहः ॥ ७१५ ॥
परिच्छदः परिबर्हस्तन्त्रोपकरणे अपि ।
-wordlist-
 
परिस्यन्द (पुं),  परिकर (पुं),  परिवार (पुं),  परिग्रह (पुं),  परिच्छद (पुं),  परिबर्ह (पुं),  तन्त्र (क्ली),  उपकरण (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

परिवार
परिवार,  परिकर,  परिस्पन्द,  परिग्रह,  उपकरण,  परिवर्ह,  परिच्छद
परिवारः परिकरः परिस्पन्दः परिग्रहः ।
तथोपकरणं प्रोक्तं परिवर्हः परिच्छदः ॥ ३०६ ॥
verse 2.1.1.306
page 0037

पक्ष
पक्ष,  देहावयव,  मासार्ध,  पतत्त्र,  गृहभित्ति,  परिग्रह,  समीप
देहावयवमासार्धपतत्रगृहभित्तिषु ।
परिग्रहे समीपे च पक्षः षट्सु निगद्यते ॥ ८४९ ॥
verse 5.1.1.849
page 0097

Mahabharata

English

Parigraha = Vishṇu (1000 names).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 परिग्रहः,  पुं,
   (परिग्रहणमिति । परि + ग्रह +“ग्रह वृदृनिश्चिगमश्च ।” ३ । ३ । ५८ । इतिअप् ।) प्रतिग्रहः । (यथा,  पञ्चतन्त्रे । ४ । ७ ।“कण्ठाश्लेषपरिग्रहे शिथिलता यन्नादराच्चुम्बसेतत्ते धूर्त्त ! हृदि स्थिता प्रियतमा काचिन्ममे-वापरा ॥
”)सैन्यपश्चाद्भागः । पत्नी । भार्य्या । (यथा, रघुः । ९ । १४ ।“समनुकम्प्य सपत्नपरिग्रहा-ननलकानलकानवमां पुरीम् ॥
”)परिजनः । परिवारः । आदानम् । (यथा, रघुः । ९ । ४६ ।“अनुभवन्नवदोलमृतूत्सवंपटुरपि प्रियकण्ठजिघृक्षया ।अनयदासनरज्जुपरिग्रहेभुजलताजलतामवलाजनः ॥
”)स्वीकारः । (यथा,  रघुः । १८ । ३८ ।“लोकेन भावी पितुरेव तुल्यःसम्भावितो मौलिपरिग्रहात् सः ॥
”)मूलम् । कन्दः । शापः । शपथः । इत्यमरभरतौ ॥
राहुवक्त्रस्थभास्करः । इत्यजयः ॥
 (पुत्त्रदारादि-भर्त्तव्यपरिमाणम् । यथा,  मनुः । १० । १२४ ।“प्रकल्प्या तस्य तैर्वृत्तिः स्वकुटुम्बाद् यथार्हतः ।शक्तिञ्चावेक्ष्य दाक्ष्यञ्च भूतानाञ्च परिग्रहम् ॥
”परिगृह्यतेऽनेनेति विग्रहे हस्तः ॥
 विष्णुः । यथा, महाभारते । १३ । १४९ । ५८ ।“ऋतुः सुदर्शनः कालः परमेष्ठी परिग्रहः ॥
”“शरणार्थिभिः परितो गृह्यते सर्व्वगतत्वात्परितो ज्ञायत इति वा । पुष्पादिभिर्भक्तैरर्च्चितंपरिगृह्णाति इति वा परिग्रहः ॥
” इति शाङ्कर-भाष्यम् ॥
 साधनम् । यथा,  रघुः । ९ । २१ ।“अजिनदण्डभृतं कुशमेखलांयतगिरं मृगशृङ्गपरिग्रहाम् ॥
”“मृगशृङ्गं परिग्रहः कण्डूयनसाधनं यस्यास्ताम् ॥
”इति तट्टीकायां मल्लिनाथः ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 परिग्रह पु०
  परि + ग्रह--अप् । १ स्वीकारे । कर्मणि थ ।२ सैन्यपश्चाद्भागे ३ भार्य्यायां परिजने च । करणे घ ।४ मूले ५ शपथे च अमरः । परितोः ग्रहः । ६ राहुणासूर्येन्घोर्ग्रहणे ७ विष्णौ पु०
  “परमेष्ठी परिग्रहः” विष्णुसं०“शरणार्थिभिः परितो गृह्यते सर्वगतत्वात् परितोज्ञायते इति वा पत्रपुष्पादिकं भक्तैरर्पितं गृह्णातीतिवा परिग्रहः” भा० ।

Capeller

German

 परिग्रह॑ m.
  das Umfassen,  Einfassung,  das
Annehmen,  Ergreifen
 Begünstigung, 
Gnade,  Huld,  Beistand
 das Sichbefassen
mit (—°),  das Erfassen,  Begreifen, 
Darunterverstehen
 das Erwerben, 
Sichverschaffen,  Erwerb,  Besitz,  Hausgenossen, 
Dienerschaft
 das Heimführen, 
Heiraten,  Weib,  Gattin. 

Stchoupak

French

 परि-ग्रह-
 m.
  fait d'embrasser,  d'entourer,  encerclement 
 fait de
prendre,  de saisir 
 fait de mettre (vêtement),  d'endosser 
 fait d'assumer
(forme) 
 somme,  totalité 
 fait de recevoir,  acceptation 
 don,  cadeau 
propriété,  biens 
 famille,  maison,  harem 
 entourage,  suite 
 origine,  racine 
accueil,  hospitalité 
 mariage 
 femme,  reine 
 choix,  sélection 
 entreprise, 
affaire,  occupation 
 aide,  assistance,  faveur 
 contrôle,  domination, 
contrainte 
 punition 
 relation,  rapport 
 ifc. muni de,  sous la domination de 
-इन्- -वन्त्- a. riche,  qui a des propriétés 
 -त्व- nt. état de femme
(mariée).
°बहुत्व- nt. multitude de femmes.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.