| YouTube Channel

विकर्ण (vikarNa)

 
शब्दसागरः
English
विकर्ण
mfn.
(-र्णः-र्णी-र्णं) Ear-less.
m.
(-र्णः) One of the KURŪ princes.
Capeller Eng
English
विकर्ण॑
a.
having the ears far asunder, having no ears
i.e.
deaf.
m.
a kind of arrow, a man's name.
Yates
English
वि-कर्ण (र्णः-र्णी-र्णं)
a. Earless.
m.
A
Kuru prince.
Spoken Sanskrit
English
विकर्ण vikarNa
adj.
having no ears
विकर्ण vikarNa
adj.
having large or divergent ears
विकर्ण vikarNa
adj.
earless
विकर्ण vikarNa
adj.
deaf
विकर्ण vikarNa
m.
diagonal [ Geom. ]
विकर्ण vikarNa
m.
kind of arrow
Wilson
English
विकर्ण
mfn.
(-र्णः-र्णी-र्णं) Ear-less.
m.
(-र्णं) One of the KURU
princes.
E.
वि, and कर्ण an ear, or a proper name.
Apte
English
विकर्णः [vikarṇḥ],
N.
of a Kuru prince
Bg.*
1.8.
Apte 1890
English
विकर्णः N. of a Kuru prince
Bg. 1. 8.
Monier Williams Cologne
English
वि—कर्ण॑
mfn.
(prob.) having large or divergent ears,
AV.
having no ears, earless, deaf,
Pañcat.
वि—कर्ण॑
m.
a kind of arrow,
MBh.
N.
of a son of Karṇa,
Hariv.
of a son of Dhṛta-rāṣṭra,
MBh.
(pl. ) of a people, ib.
वि—कर्ण॑
n.
N.
of a Sāman, ĀrṣBr.
Monier Williams 1872
English
विकर्ण 1. वि-कर्ण, अस्, ई, अम्, having large
ears
(अस्), m., N. of one of the Kuru princes (on
the side of Duryodhana in the war against the Pāṇ-
ḍavas).
2. वि-कर्ण, अस्, आ, अम्, earless, having no ears.
Apte Hindi
Hindi
विकर्णः
पुं*
- विशिष्टौ कर्णौ यस्य प्रा* ब*
एक कुरुवंशी राजकुमार का नाम
L R Vaidya
English
vikarRa {% m. %} Name of a Kuru prince, Bg.i.8.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
बधिर, श्रुतिवर्जित, विकर्ण, कर्णहीन, कर्णशून्य, एड, एडोक, कण्व, कल्ल, बन्धुर, बर्कर
adjective
यः श्रवणेन्द्रियदोषात् श्रोतुम् असमर्थः अस्ति।
"बधिराणां बालानां कृते प्रदीपमहोदयः श्रुतिवर्जित-विद्यालयं प्रारब्धुम् अचिन्तयत्। "
Mahabharata
English
Vikarṇa^1, a son of Dhṛtarāshṭra. § 83 (Ādivaṃśāvatāraṇa): I, 63, 2447.--§ 130 (Aṃśāvat.): I, 67, 2729 (enumeration).--§ 157 (Pūruvaṃś.): I, 95, ††3810.--§ 182 (Dhṛtarāshṭraputranāmak.): I, 117, 4543 (enumeration).--§ 209 (Drupadaśāsana): I, 138, 5449, 5461, 5463 (among the pupils of Droṇa who assisted Droṇa when he defeated Drupada).--§ 232 (Svayaṃvarap.): I, 186, 6981 (came to the svayaṃvara of Draupadī).--§ 241 (Vidurāgamanap.): I, 204, 7469.--§ 244 (Rājyalābhap.): I, 207, 7557.--§ 299 (Dyūtap.): II, 68, 2261, 2268, 2275, 2277, 2288, 2311 (declared that the gambling away of Draupadī was invalid). --§ 302 (do.): II, 74, 2477.--§ 402 (Tīrthayātrāp.): III, 120, †10269.--§ 512 (Ghoshayātrāp.): III, 241, 14897.-§ 552 (Goharaṇap.): IV, 35, 1151
38, 1243
47, 1488
54, †1668, †1669 (defeated by Arjuna)
61, 1988 (attacked Arjuna), 1992 (defeated by Arjuna)
65, †2092, †2096, †2098
69, 2245.--§ 556 (Sañjayayānap.): V, 27, †791.-§ 561 (Yānasandhip.): V, 47, 1796
55, 2208 (tavātmajaḥ, i.e. Dhṛtarāshṭra's)
57, 2246 (assigned to Arjuna as his match in the battle), (), 2290
65, 2493
66, 2503. --§ 562 (Bhagavadyānap.): V, 95, 3402.--§ 567 (do.): V, 131, 4457.--§ 576 (Bhagavadgītāp.): VI, 17, 657 (followed Aśvatthāman)
18, 686
25, 837.--§ 578 (Bhīshmavadhap.): VI, 44, 1653
45^16, 1726, 1727, 1728 (fought with Śrutasoma)
48, 1926
51, 2092, (), 2098.--§ 579 (do.): VI, 52^1, 2134, (), 2145 (only C.), 2146 (only B.), (), 2148, (), 2160 (tavātmajaḥ, i.e. Dhṛtarāshṭra's).--§ 580 (do.): VI, 57, 2452 (only C.)
59, †2583.--§ 581 (do.): VI, 62, 2731, 2732 (only C.)
65, 2910, (), 2929.-§ 582 (do.): VI, 71, 3139 (engaged in battle with Sahadeva)
72, 3163.--§ 583 (do.): VI, 76, 3330
77, 3343
78, 3433, 3434, 3436 (defeated by Abhimanyu)
79^13, 3475, 3477, 3478, 3479 (ºrudhira-), 3480 (encounter with Abhimanyu).--§ 584 (do.): VI, 81, 3532, (), 3558
84, 3735
86, 3791 (tanayas tava, i.e. Dhṛtarāshṭra's).-§ 585 (do.): VI, 92, 4119, 4130 (struck by Ghaṭotkaca)
94, 4195
95, 4244.--§ 587 (do.): VI, 108, 5050, 5104 (resisted Nakula)
111, 5173, 5175 (fought with Nakula)
113, 5240, 5243, 5250 (C. by error ºaṇa), 5261 (encounter with Bhīmasena)
114, 5293
117, 5496, 5497
118, 5520.--§ 589 (Droṇābhishekap.): VII, 7, 179 (tavātmajaḥ, i.e. Dhṛtarāshṭra's).--§ 592 (Saṃśaptakavadhap.): VII, 25, 1099 (resisted Śikhaṇḍin).--§ 596 (Pratijñāp.): VII, 74, 2628.--§ 598 (Jayadrathavadhap.): VII, 85, 3020 (Citrasena-Vºyoḥ…sutānāṃ me, i.e. Dhṛtarāshṭra's), (), 3043
87, 3107 (Duḥśāsanaś caiva Vºś ca tavātmajau, i.e. Dhṛtarāshṭra's).--§ 599 (do.): VII, 95, 3525
96, 3572 (tavātmajaḥ, i.e. Dhṛtarāshṭra's)
106, 3976 (te sutaḥ, i.e. Dhṛtarāshṭra's, proceeded against Nakula)
107, 4042 (defeated by Nakula)
116, 4604, 4608
127, 5177
137, 5644 (slain by Bhīmasena), 5646 (hataḥ), 5664 (do.)
144, 6025.--§ 600 (Ghaṭotkacavadhap.): VII, 158, 7035 (had been slain)
164, 7337 (still living (!), B., however, reads Karṇañ ca).--§ 604 (Karṇap.): VIII, 5, 97 (putro Vºas te, i.e. Dhṛtarāshṭra's, had been slain by Bhīmasena)
6, 167 (had slain Citrāyudha and Citrayodhin).--§ 609 (Śalyap.): IX, 2, 105 (had been slain).--§ 611 (do.): IX, 24, 1295 (sc. hate).--§ 619 (Strīvilāpap.): XI, 19, 547 (vinihataḥ), 548, 551
25, 736. Cf. Bharatarshabha, Bharatasattama, Dhārtarāshṭra, Dhṛtarāshṭraja, Duryodhanāvara, Kurupravīra, Kuruvardhana, dual.
Vikarṇa^2, a ṛshi. § 730 (Anuśāsanik.): XIII, 14, 688 (gratified Śiva).
Vikarṇa, pl. (ºāḥ), a people. § 578 (Bhīshmavadhap.): VI, 51, 2105 (in the army of Duryodhana).
पुराणम्
English
विकर्ण / VIKARṆA I. One of the hundred sons of dhṛtarāṣṭra. The following information is available in mahābhārata about this valiant fighter.(i) vikarṇa, the son of Dhrtarāṣṭra was one of the eleven mahārathas. (great warriors). (M.B. Ādi Parva, Chapter 63, Stanza 39).(ii) Among the disciples of droṇa, who attacked drupada, vikarṇa was one. (M.B. Ādi Parva, Chapter 137, Stanza 19).(iii) vikarṇa was present at the svayaṁvara (marriage) of draupadī (M.B. Ādi Parva, Chapter 185, Stanza 1).(iv) vikarṇa was one of those kings who stood silent and sad, being unable to answer the questions put by draupadī when she was about to be stripped of her clothes. (M.B. Sabhā Parva, Chapter 68, Stanza 1).(v) Once karṇa reviled at vikarṇa. (M.B. Sabhā Parva, Chapter 68, Stanza 80).(vi) At the time of the theft of the cows of king virāṭa by duryodhana and his brothers. vikarṇa fought against arjuna. (M.B. virāṭa Parva, Chapter 54, Stanza 9).(vii) A severe fight followed in which the defeated vikarṇa fled from the battle-ground. (M.B. virāṭa Parva, Chapter 54, Stanza 41).(viii) Hit by the arrow of arjuna, vikarṇa was wounded and he fell down from the chariot. (M.B. virāṭa Parva, Chapter 51, Stanza 41).(ix) On the first day of the battle of bhārata, vikarṇa entered in a combat with Śrutasoma. (M.B. bhīṣma Parva, Chapter 45, Stanza 58).(x) He fought with sahadeva. (M.B. bhīṣma parva, Chapter 71, Stanza 21).(xi) abhimanyu defeated vikarṇa. (bhīṣma parva, Chapter 78, Stanza 21).(xii) ghaṭotkaca defeated vikarṇa. (bhīṣma parva, Chapter 92, Stanza 36). (xiii) There was a combat between nakula and vikarṇa. (bhīṣma parva, Chapter 110, Stanza 11).(xiv) He fought with Bhīmasena. (bhīṣma parva, Chapter 113).(xv) He fought with śikhaṇḍī. (droṇa parva, Chapter 96, Stanza 31).(xvi) He fought with nakula and was defeated. (droṇa Parva, Chapter 107, Stanza 30).(xvii) Bhīmasena killed him. (droṇa parva, Chapter 137, Stanza 29).
विकर्ण / VIKARṆA II. A hermit devoted to śiva. Mention is made in mahābhārata, anuśāsana parva, Chapter 14, Stanza 99, that śiva was pleased with the devotion of this hermit and appearing before him granted him boons.
विकर्ण / VIKARṆA III. A country of ancient india. The warriors of this country joined the army of śakuni and fought against the pāṇḍavas. (mahābhārata bhīṣma parva, Chapter 51, Stanza 15).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
विकर्णः,
पुं,
दुर्य्योधनपक्षीयशूरः यथा, --“अश्वत्थामा विकर्णञ्च सोमदत्तिर्जयद्रथः ।अन्ये बहवः शूरा मदर्थे त्यक्तजीविताः
”इति भगवद्गीतायाम् अध्यायः
(विगतौ कर्णौ यस्येति विग्रहे कर्णरहिते, त्रि
)
Capeller
German
विकर्ण॑ auseinanderstehende Ohren habend
ohrenlos d. i. taub.
m.
Art Pfeil, Mannsn.
Grassman
German
(vi-karṇá), m., Eigenname, zu Grunde liegend in vaikarṇá.
Burnouf
French
विकर्ण विकर्ण
m.
np. d'un fils de Dhṛtarāṣṭra.
Stchoupak
French
वि-कर्ण-
a. sans oreilles, sourd
m.
sorte de flèche
n.
de divers
personnages dont un fils de Dhṛtarāṣṭra
pl.
n.
d'un peuple
-ईन्-
sorte de flèche.