धातुः: सो
मूलधातुः: षो
धात्वर्थः: अन्तकर्मणि
गणः: दिवादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: स्यति
अनुबन्धादिविशेषः: ओकारान्तः


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

षो (अर्थः)  अन्तकर्मणि
( स्यति ससौ, ) इत्यादि सर्वे श्यतिवत् ( अभिष्यति, अभिष्यत्, अभ्यषात्, अभ्यषासीत् ) "उपसर्गात्सुनोति'' इत्यादिना "प्राक्सितात्'' इति च षत्वम् ( अभिससौ ) इत्यत्र "स्थादिष्वभ्यासेन'' इति नियमाद् अभ्यासस्य न षत्वम्  ( अभिसिषासति ) इत्यत्र पूर्ववदभ्यासस्य न षत्वम् उत्तरस्य तु "इण्कोः''  इति षत्वम् ( प्रणिष्यति प्रण्यष्यद् ) "नेर्गद'' इत्यादिना णत्वम् तच्च अड्व्यवायेऽपीष्यते ( सेषीयते ) "घुमास्था'' इतीत्वं हलादौ क्ङित्यार्धधातुके आशीर्लिड्यात्वम् "एर्लिङि'' इत्येत्वे (सेयात्) इति (अवसाय ) "न ल्यपि'' इतीत्वनिषेधः (सित्वा, सितः) "द्यतिस्यति'' इतीत्वम् "परिनिविभ्य'' इत्यत्र सित इत्यस्यापि ग्रहणम्, तच्च नियमार्थम् तेन पर्यादिभ्योऽन्यत्र सितशब्दस्य षत्वाभावात् प्रतिसितमित्यत्र न षत्वमित्येके अन्ये तु साहचर्याद् अलाक्षणिकत्वादिविधिसम्भवे नियमायोगाद्  विधिवैषम्यप्रसङ्गाच्च सिनोतेरेव सितशब्दस्य ग्रहणमित्यस्य "उपसर्गात्'' इति षत्वं सर्वत्र भवत्येवेत्याहुः  अवस्यतीति ( अवसायः ) "श्याद्व्यध'' इत्यादिना णे युक्, (सायः) घञ् साये भवः, ( सायंतनः ) "सायञ्चिरम्'' इत्यादिना ट्युट्युलोरन्यतरः प्रत्ययः तुडागमः मान्तत्वं च सायशब्दस्य वस्तुतो मान्तोऽव्ययं सायशब्दस्तस्याव्ययत्वादेव प्रत्ययस्सिद्धः ( सातिः ) "ऊतियूति'' इत्यादौ निपातनात् क्तिनोत्वाभावः 39

षो  अन्तकर्मणि 
- स्यति  अभिष्यति  प्रणिष्यति  सीयते  स्यतु  स्यताम्  स्य-अतो हेः (64105) इति हेर्लुक्  स्यानि  स्येत्  अवसितम्  सित्वा अवसाय  41

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“षो अन्तकर्मणि”@} <a href="#foot_krm02">2</a> दैवश्लोकः पूर्वधातौ द्रष्टव्यः। </li> <li>सामान्यरूपाणि छ्यतिवत् <a href="#foot_krm03">3</a> ऊह्यानि। </li> <li><a href="#foot_krm04">4</a> सायकः, <a href="#foot_krm05">5</a> अवसितम्-अवसितः-अवसितवान्, सित्वा, <a href="#foot_krm06">6</a> अवसायः, <a href="#foot_krm07">7</a> साययिता, <a href="#foot_krm08">8</a> सातिः, <a href="#foot_krm09">9</a> अवसाय, <a href="#foot_krm10">10</a> अभिसिषासुः, <a href="#foot_krm11">11</a> <a href="#foot_krm12">12</a> प्रणिष्यन्-न्ती-ती, <a href="#foot_krm13">13</a> प्रतिसितम्, <a href="#foot_krm14">14</a> सायः-सायम्, <a href="#foot_krm15">15</a> साम, सात्म-सात्म्यम् इति विशेषरूपाणि।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१८५७)</li> <li id="foot_krm02">02 => (४-दिवादिः-११४७। सक। अनि। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (५७७)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[४। ‘कृत्यल्युटो बहुलम्’ (३-३-११३) इत्यत्र बहुलग्रहणत्, योगविभागाद्वा संज्ञायां ण्वुल्। ‘आतो युक्--’ (७-३-३३) इति युगागमः। स्यति = अन्तं करोति इति सायकः = शरः।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[५। ‘द्यतिस्यति--’ (७-४-४०) इति निष्ठादिषु कित्प्रत्ययेषु इकारः। एवम् सित्वा, अवसितिः इत्यादिष्वपि बोध्यम्।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[६। ‘श्याऽऽद्व्यधाश्रुसंस्रवतीणवसावहृ--’ (३-१-१४१) इति कर्तरि णप्रत्ययः। युगागमः। अवस्यतीति अवसायः निश्चयः। सूत्रे आदन्तत्वेनैव णप्रत्यये सिद्धे पुनः ‘अवसा’ इति ग्रहणं आदन्तलक्षणं कर्तरि कप्रत्ययं बाधितुम्।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[७। णिजन्तात् तृचि रूपमेवम्। ‘शाच्छासा--’ (७-३-३७) इति युक्। आदन्तलक्षण- पुकोऽपवादः।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[८। ‘ऊतियूतिजूतिसाति--’ (३-३-९७) इति क्तिन्नन्तो निपातः। निपातनादेव ‘द्यतिस्यति--’ (७-४-४०) इतीत्वं न।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[९। ‘न ल्यपि’ (६-४-६९) इति इकारनिषेधः।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[१०। ‘स्थादिष्वभ्यासेन--’ (८-३-६४) इति नियमात् अभ्यासे न षत्वम्। उत्तरखण्डे तु ‘इण्कोः’ (८-३-५७) इति षत्वम्।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [पृष्ठम्१३५१+ २९]</li> <li id="foot_krm12">12 => [[१। शतरि ‘दिवादिभ्यः--’ (३-१-६९) इति श्यन्। ‘ओतः श्यनि’ (७-३-७१) इत्योकारलोपः। ‘उपसर्गात् सुनोतिसुवतिस्यति--’ (८-३-६५) इति षत्वम्। ‘नेर्गदनदपतपदघुमास्यति--’ (८-४-१७) इति णत्वम्।]]</li> <li id="foot_krm13">13 => [[२। ‘परिनिविभ्यः सेवसित--’ (८-३-७०) इत्यत्र निष्ठान्तस्यास्यापि ग्रहणमिति केचित्। तेषां मते परिषितम्, निषितम्, विषितम् इति षत्वम्। प्रतिसितम् इत्यत्र तु न षत्वमिति बोध्यम्।]]</li> <li id="foot_krm14">14 => [[३। घञि युगागमः। अवसीयते इति सायः = कालविशेषः। अस्यैव ‘सायम्’ इति स्वरादिषु (१-१-३७) निपातनात् मकारान्तत्वम्, अव्ययत्वं च इति केचित्। अन्ये तु ‘अव्युत्पन्नं प्रातिपदिकम् ‘सायम्’ इति’ इति वदन्ति।]]</li> <li id="foot_krm15">15 => [[४। ‘सातिभ्यां--’ (द। उ। ६-८१) इति मनिण्प्रत्यये साम। तेनैव सूत्रेन त्मन्प्रत्यये सात्म = सान्त्वनम्।]]</li></ul>

सो (षो॒ अन्तकर्मणि - दिवादिः - अनिट्)
ल्युट् = सानम्
अनीयर् = सानीयः - सानीया
ण्वुल् = सायकः - सायिका
तुमुँन् = सातुम्
तव्य = सातव्यः - सातव्या
तृच् = साता - सात्री
क्त्वा = सित्वा
ल्यप् = प्रसाय
क्तवतुँ = सितवान् - सितवती
क्त = सितः - सिता
शतृँ = स्यन् - स्यन्ती

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

षो अन्तकर्मणि
- (अर्थविवरणम्) अन्तकर्म विनाशः 
स्यति, अवस्यति प्रणिष्यति (द्र0 8417)  उपसर्गात् (8365) षः  प्राक् सितादड्व्यवायेऽपि (8363)-अभ्यष्यात्  विभाषा घ्रा (2478) इति वा सिज्लुक्-अवासात्, अवासीत्  घुमास्था (6466) इतीत्त्वम्-अवसीयते  शाछा (7337) इति युक्-अवसाययति  णः (द्र0 31141)-अवसायः  द्यतिस्यति (7440) इतीत्त्वम्-अवसितः  ऊतियूतिजूतिसाति (3397) इति सातिः  सातिभ्याम् (उ0 4153) इति मनिन्-साम  [सात्म ] सात्मनो भावः सात्म्यम्  38

<table> <tr> <td> </td> <td>स्यति { सो }</td> <td> syati { so }</td> <td>verb</td> <td> destroy</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>स्यति { सो }</td> <td> syati { so }</td> <td>verb</td> <td> kill</td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>स्यति { सो }</td> <td> syati { so }</td> <td>verb 4 Par</td> <td> finish</td> </td> </tr> </table> <table width='800px' > <tr> <td> </td> </tr> </table> <table > <colgroup> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> </colgroup>

<table> <tr> <td> </td> <td>स्यति { सो }</td> <td> syati { so }</td> <td>verb</td> <td> kill</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>स्यति { सो }</td> <td> syati { so }</td> <td>verb</td> <td> destroy</td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>स्यति { सो }</td> <td> syati { so }</td> <td>verb 4 Par</td> <td> finish</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>सासाति { सो }</td> <td> sAsAti { so }</td> <td>verb Intens.</td> <td> destroy</td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>सासेति { सो }</td> <td> sAseti { so }</td> <td>verb Intens.</td> <td> destroy</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>सीयते { सो }</td> <td> sIyate { so }</td> <td>verb pass.</td> <td> be destroyed</td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>अवस्यति { अव- सो }</td> <td> avasyati { ava- so }</td> <td>verb</td> <td> rest</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>अवस्यति { अव- सो }</td> <td> avasyati { ava- so }</td> <td>verb</td> <td> terminate the undertaking</td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>अवस्यति { अव- सो }</td> <td> avasyati { ava- so }</td> <td>verb</td> <td> deliver from</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>अवस्यति { अव- सो }</td> <td> avasyati { ava- so }</td> <td>verb</td> <td> settle</td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>अवस्यति { अव- सो }</td> <td> avasyati { ava- so }</td> <td>verb 4</td> <td> finish</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>अवस्यति { अव- सो }</td> <td> avasyati { ava- so }</td> <td>verb 4</td> <td> unharness the horses</td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>सापयति { सो }</td> <td> sApayati { so }</td> <td>verb caus.</td> <td> cause to destroy</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>साययति { सो }</td> <td> sAyayati { so }</td> <td>verb caus.</td> <td> cause to destroy</td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>सेषीयते { सो }</td> <td> seSIyate { so }</td> <td>verb Intens.</td> <td> destroy</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>सिषासति { सो }</td> <td> siSAsati { so }</td> <td>verb Desid.</td> <td> wish to destroy</td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>अवसोयति { अव- सो }</td> <td> avasoyati { ava- so }</td> <td>verb 4 Par</td> <td> result in</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>व्यवसोयति { वि- अव- सो }</td> <td> vyavasoyati { vi- ava- so }</td> <td>verb 4 Par</td> <td> strive</td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>व्यवसोयति { वि- अव- सो }</td> <td> vyavasoyati { vi- ava- so }</td> <td>verb 4 Par</td> <td> endeavour</td> </td> </tr> </table> <table width='800px' > <tr> <td> </td> </tr> </table> <table > <colgroup> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> </colgroup>

स्यति (syati)

Spoken Sanskrit

धातुपाठः (Krishnacharya)